Een hongerklop is het plotseling instorten tijdens een lange inspanning, doordat je koolhydraatvoorraad (glycogeen) in spieren en lever op is en je bloedsuiker daalt. Je wordt ineens slap, trillerig, duizelig en kunt nauwelijks nog tempo houden. Je voorkomt het door goed te eten vooraf en bij inspanning langer dan 60 tot 90 minuten onderweg koolhydraten te nemen, zo'n 30 tot 90 gram per uur.
Je fietst of loopt al ruim anderhalf uur lekker door en ineens is het op. Je benen worden zwaar als lood, je wordt licht in je hoofd, trillerig en chagrijnig, en elke kilometer voelt als een berg. Dat is een hongerklop. Wielrenners noemen het ook ‘de man met de hamer’.
Het overkomt niet alleen profs. Ook recreatieve fietsers, hardlopers en wandelaars op een lange tocht kunnen er last van krijgen. Het goede nieuws: het is bijna altijd te voorkomen.
Wat gebeurt er bij een hongerklop?
Je lichaam haalt energie uit twee hoofdbronnen: vet en koolhydraten. Vet heb je in overvloed, maar je lichaam kan het maar langzaam omzetten in energie. Koolhydraten leveren snel energie, maar de voorraad is beperkt. Die zit als glycogeen in je spieren en je lever.
- Je spieren gebruiken hun glycogeen als brandstof voor stevige inspanning.
- Je lever houdt met zijn glycogeen je bloedsuiker op peil, onder meer voor je hersenen.
Bij een lange inspanning op een redelijk tempo raken die voorraden na grofweg anderhalf tot twee uur leeg, afhankelijk van je tempo, je training en wat je vooraf hebt gegeten. Dan daalt je bloedsuiker en kan je lichaam het tempo alleen op vetverbranding niet meer volhouden. Je moet flink terugschakelen, of je zet bijna stil.
Symptomen: zo herken je een hongerklop
| Symptoom | Wat je merkt |
|---|---|
| Plotseling krachtverlies | Je benen voelen leeg, het tempo zakt ineens weg |
| Duizeligheid, licht gevoel in je hoofd | Je hersenen krijgen te weinig glucose |
| Trillen, zweten, koud gevoel | Typische signalen van een lage bloedsuiker |
| Hongergevoel | Soms plotseling, soms juist niet |
| Slechter concentreren, chagrijnig | Moeite met keuzes maken, prikkelbaar |
| Wazig zien, hartkloppingen | Bij een flinke daling van je bloedsuiker |
Een vroeg signaal: je hartslag blijft gelijk of stijgt, maar je snelheid daalt. Merk je dat, eet dan meteen.
Wat moet je doen bij een hongerklop?
- Stop of schakel flink terug. Doorbijten maakt het erger.
- Neem snelle koolhydraten. Een energiegel, sportdrank, cola, een banaan, druivensuiker of een paar snoepjes. Ongeveer 20 tot 30 gram om te beginnen.
- Drink erbij. Water helpt om de koolhydraten op te nemen.
- Wacht 10 tot 15 minuten en neem daarna nog wat. Je voelt je meestal snel iets beter.
- Ga rustig verder of naar huis. Je voorraad is nog niet aangevuld, dus het tempo van daarvoor lukt die dag meestal niet meer.
Word je verward, ga je wankelen of word je niet beter na het eten, stop dan en schakel hulp in.
Hoe voorkom je een hongerklop?
Vooraf goed eten
Eet twee tot drie uur voor een lange training of wedstrijd een maaltijd met vooral koolhydraten, zoals brood, havermout, rijst of pasta. Te veel vet en vezels vlak voor de start kan je maag van streek maken. Voor een wedstrijd van meerdere uren eten veel duursporters de dag ervoor extra koolhydraten. Meer tips lees je bij goede voeding voor goede prestaties.
Onderweg aanvullen
| Duur van de inspanning | Koolhydraten per uur (richtlijn) |
|---|---|
| Korter dan 60 minuten | Niet nodig, water is genoeg |
| 1 tot 2,5 uur | 30 tot 60 gram |
| Langer dan 2,5 uur | 60 tot 90 gram |
Wat is 30 gram? Ongeveer een energiegel, een grote banaan of een halve liter sportdrank. Hoeveelheden boven de 60 gram per uur verteren het best als je een mix van glucose en fructose gebruikt, zoals in veel sportproducten, en als je je maag er in training aan hebt laten wennen.
Handig om mee te nemen: sportdrank, gels, energierepen, bananen, krentenbollen of ontbijtkoek.
Begin op tijd
Wacht niet tot je honger hebt. Begin na 30 tot 45 minuten met kleine porties en neem daarna elke 15 tot 20 minuten iets. Een timer op je horloge helpt.
Pas op met nuchter trainen
Sommige sporters trainen bewust op een lege maag. Voor een korte, rustige training kan dat, maar voor lange of intensieve sessies vergroot het de kans op een hongerklop flink.
Bij welke sporten komt een hongerklop voor?
Vooral bij lange duursporten: wielrennen, marathon en ultralopen, langlaufen, triatlon, lange wandel- of bergtochten en schaatstochten. Bij korte, intensieve inspanningen zoals een krachttraining, een 5 km of een CrossFit-workout raakt je voorraad niet leeg. Daar ligt een slap gevoel eerder aan te weinig gegeten hebben op de dag zelf.
Verwar een hongerklop niet met andere klachten tijdens het sporten, zoals kramp of steken in je zij. Die hebben andere oorzaken.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het om te herstellen van een hongerklop?
Na het eten van snelle koolhydraten voel je je vaak binnen 10 tot 20 minuten iets beter, genoeg om rustig verder of naar huis te gaan. Je glycogeenvoorraad is daarmee niet bijgevuld. Volledig herstel kost meestal een dag met normale, koolhydraatrijke maaltijden.
Is een hongerklop hetzelfde als 'de man met de hamer'?
Ja, zo noemen wielrenners en marathonlopers het vaak. In het Engels heet het 'bonking' of 'hitting the wall'. Het gaat om hetzelfde: je voorraad snelle brandstof is op en je lichaam dwingt je om flink langzamer te gaan.
Kun je een hongerklop krijgen tijdens krachttraining?
Zelden. Een gewone krachttraining of een korte CrossFit-workout is te kort om je glycogeen helemaal op te maken. Je kunt je wel slap of licht in je hoofd voelen als je lang niets hebt gegeten. Een hongerklop hoort vooral bij lange duurinspanning.
Wat is het verschil tussen een hongerklop en een hypo?
Bij beide is je bloedsuiker te laag en de klachten lijken op elkaar. Een hypo is de medische term en komt vooral voor bij mensen met diabetes die insuline of bepaalde tabletten gebruiken. Heb je diabetes en sport je lang, overleg dan met je behandelaar hoe je je voeding en medicatie afstemt.



