Kramp is een plotselinge, onwillekeurige en pijnlijke samentrekking van een spier, meestal in de kuit, voet of bovenbeen. Het duurt vaak seconden tot een paar minuten. De meest gehoorde oorzaken zijn vermoeidheid van de spier, ongewone of lange inspanning, warmte en flink zweten, en lang in dezelfde houding zitten of liggen. Direct helpt het meestal om de spier rustig te rekken.
Iedereen kent het: midden in de nacht of halverwege een wedstrijd schiet er ineens een harde, pijnlijke kramp in je kuit. De spier trekt samen en wil niet meer loslaten. Na een paar seconden tot minuten zakt het weer weg, maar de pijn kan nog een tijdje nazeuren.
Hieronder lees je wat kramp precies is, wat het veroorzaakt, wat je direct kunt doen en hoe je de kans erop verkleint. Ook komt aan bod wanneer het verstandig is om naar de huisarts te gaan.
Wat is kramp?
Kramp is een plotselinge, onwillekeurige samentrekking van een spier of een deel van een spier. Je ziet of voelt vaak een harde knobbel. Je kunt de spier niet zelf ontspannen, en de samentrekking is pijnlijk.
Kramp komt het vaakst voor in:
- de kuit (de bekendste: kuitkramp);
- de voet en tenen;
- de hamstrings (achterkant bovenbeen) en quadriceps (voorkant).
Het verschil met spierpijn: kramp is een acute samentrekking die je direct voelt. Spierpijn voel je vaak pas een dag later na een zware training; lees daarover meer bij hardlopen met spierpijn.
Wat veroorzaakt kramp?
Wat er precies misgaat, is niet helemaal duidelijk. De gangbare verklaring is dat de zenuwaansturing van een vermoeide spier ontregeld raakt: de signalen die de spier laten samentrekken worden sterker, de remmende signalen zwakker. Daardoor blijft de spier ‘aan’ staan.
Factoren die de kans op kramp vergroten:
| Factor | Toelichting |
|---|---|
| Vermoeide spieren | Lange of ongewoon zware inspanning, vooral aan het eind van een wedstrijd |
| Onvoldoende getraind | Je doet meer dan je spieren gewend zijn |
| Warmte en flink zweten | Vocht- en zoutverlies speelt mogelijk mee, vooral bij lange inspanning |
| Lang in dezelfde houding | Lang zitten of liggen met gestrekte voeten (tenen gestrekt) |
| Leeftijd | Nachtelijke kuitkramp komt vaker voor bij ouderen |
| Zwangerschap | Vooral in de tweede helft van de zwangerschap |
| Medicijnen | Onder meer sommige plaspillen en cholesterolverlagers |
| Aandoeningen | Bijvoorbeeld diabetes, nier-, schildklier- of zenuwaandoeningen |
| Alcohol | Veel alcohol vergroot de kans |
Vaak is er geen duidelijke oorzaak aan te wijzen. Dat geldt vooral voor nachtelijke kuitkramp.
Wat doe je direct bij kramp?
- Stop met de beweging. Doorgaan houdt de spier gespannen.
- Rek de spier rustig. Bij kuitkramp: strek je been en trek je tenen naar je toe, of ga staan en zet je hiel stevig op de grond. Bij kramp in de achterkant van je bovenbeen: strek je knie en buig iets voorover.
- Houd de rek vast tot de kramp wegzakt, meestal 20 tot 60 seconden.
- Masseer of beweeg licht. Een korte massage of rustig lopen helpt de spier los te laten. Een massage gun of een ontspanningsmassage kan prettig zijn als de spier na afloop stijf aanvoelt.
- Warmte kan helpen bij een stijve spier na afloop.
Een pijnstiller zoals paracetamol helpt niet tegen de kramp zelf; die is vaak al voorbij voordat het middel werkt.
Kramp tijdens het sporten

Kramp tijdens het sporten ontstaat vooral als je langer of harder gaat dan je gewend bent: de laatste kilometers van een lange loop, verlenging bij voetbal, een lange fietstocht in de warmte.
Zo verklein je de kans:
- Bouw geleidelijk op. Train de duur en intensiteit die je in wedstrijden nodig hebt.
- Warm goed op. Zie ook de warming-up voor hardlopen.
- Doseer je tempo. Wie te snel start, verzuurt en vermoeit sneller.
- Drink en eet bij lange inspanning. Bij meer dan een uur in de warmte helpen drinken en wat zout. Ook een hongerklop kun je zo voorkomen.
- Rek na afloop de spieren die snel verkrampen.
Bij zwemmen is kramp extra vervelend. Ga op je rug drijven, rek de spier en roep hulp als dat nodig is. Zwem in open water liever niet alleen.
Nachtelijke kramp in je kuit
Nachtelijke kuitkramp is een veelvoorkomende klacht, vooral bij ouderen en zwangere vrouwen. Wat kan helpen:
- Rek je kuiten voor het slapen. Ga met je handen tegen een muur staan, zet één been naar achteren met de hiel op de grond en houd 30 seconden vast. Doe dit een paar keer per been.
- Voorkom gestrekte voeten. Een strak ingestopt dekbed duwt je tenen naar beneden. Leg het losser of hang je voeten over de rand van het bed.
- Beweeg overdag voldoende. Een wandeling helpt.
Supplementen zoals magnesium of vitamines hebben bij nachtelijke kuitkramp meestal geen aantoonbaar effect. Bij ernstige, veelvuldige klachten kan een huisarts in uitzonderlijke gevallen een geneesmiddel voorschrijven.
Wanneer naar de huisarts?
Ga naar de huisarts als:
- je vaak kramp hebt en het je slaap of dagelijks leven verstoort;
- je ook spierzwakte, dunner wordende spieren of tintelingen merkt;
- de kramp begon nadat je met een nieuw medicijn startte;
- je kuit dik, warm, rood of pijnlijk blijft: dat kan een trombosebeen zijn.
Krampjes bij baby’s

Met ‘krampjes’ bij baby’s bedoelen ouders meestal iets anders dan spierkramp: langdurig huilen, vaak in de eerste maanden, waarvan de oorzaak niet altijd duidelijk is. Rustig voeden, laten boeren en troosten kunnen helpen. Twijfel je of maak je je zorgen, neem dan contact op met het consultatiebureau of je huisarts.
Voor gezonde voeding rond het sporten, zie goede voeding voor goede prestaties.
Mini stepper kopen: zo kies je de beste stepper voor thuis
Gewone, swing of 2-in-1 mini stepper? Lees waar je op let: beweging, weerstand, draagvermogen, geluid en weerstandsbanden, plus trainingstips.
Naar de koopgids →Veelgestelde vragen
Helpt magnesium tegen kramp?
Bij de meeste mensen niet aantoonbaar. Onderzoek bij ouderen met nachtelijke kuitkramp vond geen duidelijk verschil tussen magnesium en een placebo. Bij zwangere vrouwen zijn de resultaten wisselend. Een supplement is meestal niet nodig; overleg met je huisarts of verloskundige als je het wilt proberen.
Helpt banaan of zout tegen kramp?
Een banaan bevat kalium, maar er is geen goed bewijs dat hij kramp tijdens het sporten voorkomt. Bij lange inspanning in de warmte met veel zweten kan wat extra zout in je drinken of eten wel zinvol zijn. Voor een gewone training is normaal eten en drinken genoeg.
Is kramp gevaarlijk?
Meestal niet: het is pijnlijk maar onschuldig en gaat vanzelf over. Kramp kan wel gevaarlijk worden als je zwemt, vooral in open water. Ga bij pijn in de kuit met zwelling, warmte en roodheid naar de huisarts: dat kan een trombosebeen zijn en geen kramp.
Hoe lang duurt spierpijn na kramp?
Na een flinke kramp kan de spier een tot drie dagen gevoelig of stijf aanvoelen, vergelijkbaar met spierpijn. Rustig bewegen en licht rekken helpen. Blijft de pijn langer of wordt hij erger, laat het dan nakijken.
Verder lezen
Meer over spelregels & meer
- Bowlen: spelregels en puntentelling met rekenvoorbeeld
- Mini stepper kopen: zo kies je de beste stepper voor thuis
- Reebok stepper review: wat kan de Reebok Step en voor wie is hij?
- Vibroshaper review: wat doet deze trilplaat wel en niet?
- Spelregels volleybal: puntentelling, rotatie en libero
- Wat is sportief wandelen? Techniek, tempo en zo begin je

