Dansen is bewegen op muziek, als hobby, sport of kunstvorm. Bekende stijlen zijn stijldansen (standaard en latin), klassiek ballet, moderne dans, streetdance en salsa. Ballet is gebouwd op vijf voetposities met naar buiten gedraaide voeten. Dansen traint je conditie, coördinatie en balans, en telt mee voor de beweegrichtlijnen. Een proefles bij een dansschool is de makkelijkste start.
Dansen is een van de oudste manieren waarop mensen samen bewegen. Je kunt het doen op een feest, als hobby op een dansschool, als topsport op wedstrijden of als kunstvorm op een podium. Elke stijl heeft zijn eigen muziek, techniek en sfeer, maar ze vragen allemaal om ritmegevoel, coördinatie en lichaamsbeheersing.
Hieronder vind je de belangrijkste dansstijlen, de vijf voetposities uit het klassiek ballet, wat dansen voor je gezondheid doet, iets over dansprogramma’s op tv en praktische tips om te beginnen.
Dansstijlen
| Stijl | Herkomst | Kenmerken | Dans je |
|---|---|---|---|
| Stijldansen: standaard | Europese balzalen, gestandaardiseerd in Engeland | Gesloten danshouding, vloeiende bewegingen over de vloer | Met een partner |
| Stijldansen: latin | Latijns-Amerika en Spanje, gestandaardiseerd voor wedstrijden | Ritmisch, veel heupbeweging, open en gesloten posities | Met een partner |
| Klassiek ballet | Italiaanse en Franse hoven, vanaf de vijftiende eeuw | Naar buiten gedraaide benen, vaste posities, sprongen en draaien | Solo of in een groep |
| Moderne dans | Begin twintigste eeuw, als reactie op ballet | Vrijer, met gebruik van de vloer, adem en zwaartekracht | Solo of in een groep |
| Streetdance en hiphop | New York, jaren zeventig | Grooves, isolaties, battles en improvisatie | Solo, in een crew of groep |
| Salsa | Latijns-Amerikaanse gemeenschappen in New York, op basis van Cubaanse muziek | Snelle voetjes, veel draaien, leiden en volgen | Met een partner, vaak op salsafeesten |
Stijldansen: standaard en latin
Bij wedstrijdstijldansen zijn er twee groepen van elk vijf dansen.
- Standaard: Engelse wals, tango, Weense wals, slowfox en quickstep. Je danst in een gesloten houding en beweegt tegen de klok in rond de dansvloer.
- Latin: samba, chachacha, rumba, paso doble en jive. Meer ritme, heupwerk en losse figuren.
Op dansscholen leer je daarnaast vaak sociale dansen zoals de discofox, de foxtrot en salsa, die je op een feest of in een danscafé kunt gebruiken.
Streetdance en hiphop
Streetdance is een verzamelnaam voor stijlen die buiten de dansstudio zijn ontstaan, zoals breaking, popping, locking en hiphop. Breaking, met draaien op de grond en powermoves, stond in 2024 op het olympisch programma in Parijs. Op dansscholen leer je vaak choreografieën op actuele muziek, maar ook freestyle en battles horen bij de cultuur.
Klassiek ballet: de vijf voetposities
Ballet ontstond aan de hoven van Italië en Frankrijk. De Franse koning Lodewijk XIV, zelf een fervent danser, richtte in de zeventiende eeuw een dansacademie op. Daarom zijn de termen in ballet nog altijd Frans.
De basis van ballet zijn vijf voetposities. In alle posities zijn de benen vanuit de heupen naar buiten gedraaid. Dat heet en dehors of turn-out.
| Positie | Hoe je staat |
|---|---|
| Eerste positie | Hielen tegen elkaar, voeten naar buiten gedraaid, zodat ze zo goed mogelijk één lijn vormen |
| Tweede positie | Zoals de eerste, maar met de hielen ongeveer een voetlengte of iets meer uit elkaar |
| Derde positie | De hiel van de voorste voet tegen het midden van de achterste voet |
| Vierde positie | De ene voet voor de andere, met ongeveer een voetlengte ruimte ertussen, beide naar buiten gedraaid |
| Vijfde positie | De voeten gekruist tegen elkaar, de hiel van de voorste voet bij de tenen van de achterste |
De derde positie wordt in veel lesmethoden weinig gebruikt; beginners leren vooral de eerste, tweede en vijfde. Naast de voetposities zijn er ook vaste armposities, die per lesmethode iets verschillen.
Een belangrijk punt voor beginners: draai je voeten nooit verder uit dan je heupen toelaten. Wie de draai forceert vanuit de knieën of enkels, loopt een grotere kans op blessures. Een goede docent let daarop en bouwt de turn-out in de loop van jaren op.
Waarom dansen goed voor je is
Dansen is lichamelijke inspanning, en dat merk je. Afhankelijk van de stijl en het tempo:
- Conditie: een uur salsa, streetdance of jive brengt je hartslag flink omhoog. Dansen telt daarmee mee voor de beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad: minimaal 150 minuten matig intensief bewegen per week, verspreid over meerdere dagen.
- Kracht en souplesse: ballet en moderne dans vragen veel van je beenspieren, je rompspieren en je lenigheid.
- Balans en coördinatie: je leert snel van gewicht wisselen, draaien en stoppen. Voor ouderen raadt de Gezondheidsraad juist ook balansoefeningen aan, en dansen is daar een prettige manier voor.
- Geheugen en concentratie: passen en choreografieën onthouden en tegelijk op de maat blijven vraagt om aandacht.
- Sociaal contact: je danst met anderen, op les en op feesten.
Dansen is geen wondermiddel. Wie al lang niet heeft bewogen of klachten heeft aan gewrichten of hart, doet er goed aan rustig te beginnen en bij twijfel eerst met de huisarts te overleggen. Bij aanhoudende pijn in voeten, knieën of rug is een fysiotherapeut met ervaring in dans een goed aanspreekpunt.
Dansshows op tv in Nederland
Dans is al jaren een vast onderdeel van de Nederlandse televisie. Er zijn grofweg drie soorten programma’s:
- Celebrityprogramma’s, waarin bekende Nederlanders samen met een professionele danspartner stijldansen of andere stijlen leren en wekelijks een dans opvoeren voor een jury. Het bekendste internationale format, Dancing with the Stars, heeft ook Nederlandse versies gehad.
- Talentenshows voor dansers, waarin dansers uit verschillende stijlen het tegen elkaar opnemen, zoals So You Think You Can Dance.
- Algemene talentenjachten, waarin dansgroepen en solodansers tussen zangers, goochelaars en andere acts optreden.
Zulke programma’s laten een breed publiek kennismaken met stijlen die ze anders misschien nooit zouden zien, van de quickstep tot krump.
Beginnen met dansen
- Kies een stijl die bij je past. Hou je van vaste figuren en elegantie, dan is stijldansen of ballet een goede keuze. Wil je energie en vrijheid, kijk dan naar streetdance of moderne dans. Zoek je een sociale avond uit, dan passen salsa en sociale stijldansen goed.
- Doe een proefles. De meeste dansscholen bieden een gratis of goedkope proefles. Let op de sfeer, de groepsgrootte en of de docent tijd neemt om uitleg te geven.
- Begin op het juiste niveau. Beginnersgroepen gaan ervan uit dat je niets weet. Twijfel je, vraag dan advies.
- Investeer eerst in schoenen. Voor stijldansen zijn dansschoenen met een suède zool prettig, voor ballet balletschoentjes. Andere kleding kan in het begin gewoon sportkleding zijn.
- Oefen tussen de lessen door. Een paar minuten per dag de basispassen herhalen helpt meer dan je denkt.
Wil je verder dan les, dan kun je bij een dansvereniging of wedstrijdschool terecht. Daar train je voor danswedstrijden, uitvoeringen of battles, afhankelijk van je stijl.
Veelgestelde vragen
Heb je een partner nodig voor stijldansen?
Niet altijd. Veel dansscholen hebben lessen voor mensen zonder partner en wisselen tijdens de les van partner. Voor wedstrijden in de danssport dans je wel met een vaste partner. Bij stijlen als streetdance, ballet en moderne dans dans je in een groep of solo.
Ben je ooit te oud om te beginnen met dansen?
Nee. Er zijn lessen voor alle leeftijden, ook speciaal voor 50-plussers en senioren. Wel is het voor een carrière als professioneel balletdanser nodig om jong te beginnen. Als hobby kun je op elke leeftijd starten.
Hoe lang duurt het voordat je kunt dansen?
Na een handvol lessen kun je bij de meeste stijlen de basispassen op muziek uitvoeren. Echt soepel dansen, met variaties en bij partnerdansen goed leiden en volgen, kost maanden tot jaren. Regelmatig oefenen helpt meer dan af en toe een lange sessie.
Wat is het verschil tussen stijldansen en ballroom?
Ballroom is de Engelse term voor stijldansen, maar wordt soms alleen gebruikt voor de standaarddansen zoals de wals en de tango. In Nederland bedoelen mensen met stijldansen meestal zowel de standaard- als de latindansen.