Volleybal · Spelregels

Spelregels volleybal: puntentelling, rotatie en libero

De basisregels van volleybal: rally point tot 25 punten, de vijfde set tot 15, drie keer spelen, draaien en de libero. Met puntentelling in een tabel.

Bijgewerkt op

Volleyballers springen bij het net voor een aanval en een blok tijdens een wedstrijd
Foto: daniil kazorin op Unsplash
Kort antwoord

Volleybal speel je met zes spelers per team. Elke rally levert een punt op (rally point). Een set win je bij 25 punten met minstens 2 punten verschil; wie 3 sets wint, wint de wedstrijd. Een beslissende vijfde set gaat tot 15. Je team mag de bal maximaal drie keer raken voordat hij over het net moet, en wie de service terugwint, draait een plek door.

Volleybal ziet er simpel uit: de bal over het net spelen en zorgen dat hij aan de andere kant de grond raakt. Toch zitten er veel regels in die je als beginner niet meteen ziet, zoals het doordraaien, de libero in een ander shirt en wanneer een achterspeler wel of niet mag aanvallen.

Hieronder lees je de basisregels en de puntentelling volgens de officiële regels van de internationale volleybalbond FIVB. De Nevobo (de Nederlandse Volleybalbond) volgt deze regels, met eigen aanvullingen voor de Nederlandse competities en het jeugdvolleybal.

Het veld en het net

Onderdeel Maat
Speelveld 18 x 9 meter (twee helften van 9 x 9)
Aanvalslijn 3 meter van de middenlijn
Nethoogte heren 2,43 meter
Nethoogte dames 2,24 meter
Spelers per team in het veld 6

Lijnen horen bij het veld: een bal op de lijn is in. Aan het net zitten twee antennes boven de zijlijnen. De bal moet tussen die antennes door over het net. Raakt de bal een antenne, dan is hij uit.

Puntentelling bij volleybal

Volleybal gebruikt het rally point-systeem: elke rally levert een punt op, ongeacht wie er serveerde.

Onderdeel Regel
Punt Elke gewonnen rally is 1 punt
Set 1 tot en met 4 Wie het eerst 25 punten heeft, met minstens 2 punten verschil
Bij 24-24 Doorspelen tot iemand 2 punten voor staat (26-24, 27-25, enzovoort)
Vijfde set Tot 15 punten, met minstens 2 punten verschil
Wedstrijd Wie het eerst 3 sets wint (3-0, 3-1 of 3-2)
Wisselen van speelhelft Na elke set, en in de vijfde set als één team 8 punten heeft

In de Nederlandse competities op lager niveau kan een afwijkende vorm gelden, bijvoorbeeld een vast aantal sets waarbij elke set punten oplevert voor de stand. Kijk in het reglement van je eigen competitie wat er geldt.

Hoe scoor je een punt?

Je team krijgt een punt als:

  • de bal in het veld van de tegenstander de grond raakt;
  • de tegenstander de bal uit slaat, in het net slaat of de antenne raakt;
  • de tegenstander de bal vaker dan drie keer raakt;
  • een tegenstander de bal vasthoudt, gooit of twee keer achter elkaar raakt;
  • een tegenstander tijdens het spelen het net raakt of met zijn hele voet over de middenlijn komt;
  • de tegenstander een fout maakt bij de service of in de verkeerde opstelling staat.

De belangrijkste spelregels

Drie keer spelen

Je team mag de bal maximaal drie keer raken voordat hij over het net moet. Meestal is dat pass, set-up en aanval. Een blok telt niet mee: na een blok heeft je team nog drie balcontacten. Eén speler mag de bal niet twee keer achter elkaar raken. Uitzonderingen zijn het blok en de eerste bal van je team, waar een dubbele aanraking in één actie is toegestaan.

Service

De serveerder staat achter de achterlijn en heeft na het fluitsignaal 8 seconden om te serveren. De bal mag bij de service het net raken, zolang hij daarna tussen de antennes doorgaat. Het team dat de rally wint, serveert de volgende keer.

Rotatie: draaien met de klok mee

Bij volleybal staan drie spelers voor (posities 4, 3 en 2) en drie achter (posities 5, 6 en 1). Positie 1 is de serveerder, rechtsachter.

Win je een rally terwijl de tegenstander serveerde, dan krijg je de service en schuiven alle spelers een plek door met de klok mee. De speler van positie 2 gaat naar positie 1 en serveert. Zo komt iedereen aan de beurt om te serveren, voor te spelen en achter te spelen.

Het ontvangende team moet op het moment van de service in de juiste volgorde staan. Daarna mag iedereen overal staan. In de FIVB-regels voor 2025-2028 hoeft het serverende team niet meer in de rotatievolgorde te staan, alleen het ontvangende team. Of en wanneer dat in jouw Nederlandse competitie geldt, bepaalt de Nevobo.

Voorspelers en achterspelers

  • Alleen voorspelers mogen blokkeren.
  • Een achterspeler mag niet aanvallen boven de netrand als hij in de voorzone (binnen 3 meter van het net) afzet. Springt hij vanachter de aanvalslijn af, dan mag het wel.

Net en middenlijn

Je mag het net niet raken als je de bal speelt of probeert te spelen. Onder het net mag je met je voet over de middenlijn komen, zolang een deel van je voet nog op of boven de lijn is. Je mag de tegenstander nooit hinderen.

De libero

De libero is een verdedigende specialist in een shirt met een andere kleur. Hij of zij:

  • speelt alleen als achterspeler;
  • mag niet serveren, blokkeren of aanvallen boven de netrand;
  • mag onbeperkt in en uit het veld voor een achterspeler, zonder dat dit als wissel telt;
  • mag in de voorzone geen bovenhandse set-up geven waarna een medespeler boven de netrand aanvalt.

Een team mag één of twee libero’s opgeven. In sommige Nederlandse competities gelden aanvullende afspraken, bijvoorbeeld voor de jeugd.

Wissels en time-outs

Regel Aantal
Wissels per set maximaal 6
Time-outs per set 2, van 30 seconden
Terugwisselen een basisspeler mag één keer terug, op zijn eigen plek

Posities in een team

Positie Taak
Spelverdeler speelt de tweede bal en verdeelt de aanvallen
Diagonaal aanvaller die diagonaal tegenover de spelverdeler staat, valt vaak aan op rechts
Middenaanvaller (2x) snelle aanvallen door het midden en het blok in het midden
Buitenaanvaller of passer-loper (2x) ontvangt de service en valt aan via links
Libero verdediging en passing achterin

Wil je de regels van een andere zaalsport vergelijken? Lees dan de spelregels van basketbal, de spelregels van handbal of de spelregels van badminton.

Zelf gaan volleyballen?

Een goede bal en kniebeschermers voor het duiken naar de bal.

Veelgestelde vragen

Hoe hoog is een volleybalnet?

Bij de heren hangt het net op 2,43 meter, bij de dames op 2,24 meter. Voor jeugdteams hangt het net lager, afhankelijk van de leeftijdscategorie. De hoogte wordt in het midden van het veld gemeten.

Mag je de bal met je voet spelen bij volleybal?

Ja. Volgens de officiële regels mag je de bal met elk deel van je lichaam raken, dus ook met je voet. De bal moet wel kort worden geraakt en mag niet worden vastgehouden of gegooid.

Hoe lang duurt een volleybalwedstrijd?

Er is geen speeltijd: je speelt tot een team drie sets heeft gewonnen. Een wedstrijd van drie sets duurt vaak ongeveer een uur, een wedstrijd van vijf sets kan uitlopen tot twee uur of langer.

Wat is een side-out bij volleybal?

Een side-out is een rally die wordt gewonnen door het team dat de service ontvangt. Dat team krijgt een punt en de service, en draait daarom een plek door. Een goede side-out is de basis van elke sterke ploeg.

Verder lezen