Het Engelse woord voor tennisscheidsrechter is umpire, voluit chair umpire: de scheidsrechter die op de hoge stoel bij het net zit. De umpire telt de score, leidt de wedstrijd en handhaaft de regels. Een referee is iets anders: dat is de hoofdscheidsrechter van het hele toernooi. Lijnrechters (line judges) beoordelen of de bal in of uit is.
Het Engelse woord voor tennisscheidsrechter is umpire. Voluit heet hij de chair umpire, omdat hij op de hoge stoel naast het net zit. Hij telt de score, leidt de wedstrijd en zorgt dat de regels worden gevolgd. Op tv hoor je zijn stem bij elk punt: “fifteen-love”, “deuce”, “game, set and match”.
Verwarrend genoeg is een tennisscheidsrechter dus geen referee, terwijl dat bij voetbal wel het gewone woord is. Bij tennis betekent referee iets anders. Hieronder lees je wie wat doet.
Umpire, referee en lijnrechter: het verschil
Op een proftoernooi werken verschillende officials. Dit zijn de belangrijkste:
| Engelse term | Nederlandse term | Taak |
|---|---|---|
| Chair umpire | Stoelscheidsrechter | Leidt één wedstrijd vanaf de stoel, telt de score, handhaaft de regels |
| Line judge / line umpire | Lijnrechter | Roept of de bal in of uit is op één of meer lijnen |
| Referee | Toernooireferee, hoofdscheidsrechter | Eindverantwoordelijk voor het hele toernooi: reglement, loting, planning, beroep |
| Supervisor | Supervisor | Vertegenwoordigt de ATP of WTA op een toernooi, vergelijkbaar met de referee |
| Review official | Video-official | Bedient de elektronische systemen en beelden op toernooien waar die gebruikt worden |
Vroeger zat er ook een netrechter (net judge) bij het net, die een let op de service aangaf. Die taak is inmiddels overgenomen door een sensor in het net.
Wat doet een umpire tijdens een wedstrijd?
De umpire is de baas op de baan. Zijn belangrijkste taken:
- Score bijhouden en omroepen na elk punt, game en set.
- Lijnrechters overrulen als hij duidelijk ziet dat een lijnrechter fout zat. Dat moet direct gebeuren.
- Beslissen over feitelijke vragen op de baan: was het een dubbele stuit, raakte de bal het net, raakte de speler het net?
- Tijd bewaken: tussen punten, bij de wissel van kant en bij een blessurebehandeling. Op proftoernooien loopt daarbij een shotclock.
- Gedrag handhaven: bij racketgooien, vloeken of te veel tijd nemen geeft de umpire een waarschuwing of straf.
- Challenges afhandelen op toernooien die nog met lijnrechters en een challenge-systeem werken.
Over de regels zelf beslist de umpire niet als laatste. Is een speler het niet eens met hoe hij een regel toepast, dan mag de speler de referee of supervisor laten komen. Over feiten (in of uit, net of geen net) is de beslissing van de umpire wel definitief.
Bekende uitspraken van de umpire
Omdat de officiële taal op internationale toernooien Engels is, hoor je steeds dezelfde termen:
| Uitspraak | Betekenis |
|---|---|
| Love | Nul |
| Deuce | 40-40 |
| Advantage (naam) | Voordeel voor die speler |
| Let | Overspelen, bijvoorbeeld als een opslag het net raakt en in het servicevak valt |
| Fault / double fault | Foute opslag / dubbele fout |
| Out | Uit |
| Correction | De umpire verbetert een fout geroepen bal |
| Time | De tijd tussen de punten is om |
| Quiet, please | Stilte graag, gericht aan het publiek |
| Game, set and match | De wedstrijd is afgelopen |
De volledige telling vind je bij de puntentelling bij tennis.
Straffen: van waarschuwing tot diskwalificatie
Bij onsportief gedrag gebruikt de umpire een vaste strafladder, de code violation:
- Eerste overtreding: warning (waarschuwing).
- Tweede overtreding: point penalty (de tegenstander krijgt een punt).
- Derde en volgende overtredingen: game penalty (de tegenstander krijgt een game).
Bij ernstig wangedrag kan een speler direct worden gediskwalificeerd (default). Dat besluit neemt de referee of supervisor, op advies van de umpire.
Tijdsoverschrijdingen hebben een eigen regeling. Na een eerste waarschuwing verliest de serveerder bij een volgende overtreding zijn eerste opslag. Is de ontvanger te laat, dan kost dat een punt.
Is de umpire nog nodig met Hawk-Eye?
Ja. Op de meeste proftoernooien heeft het elektronische systeem de lijnrechters vervangen, maar de umpire blijft. Hij leidt de wedstrijd, beslist over alles wat de camera’s niet beoordelen en grijpt in als de techniek uitvalt. Hoe dat systeem werkt, lees je in het artikel over Hawk-Eye bij tennis.
Roland Garros is de enige Grand Slam die in 2026 nog met lijnrechters werkt. Daar komt de umpire bij twijfel van zijn stoel om de balafdruk in het gravel te bekijken.
Scheidsrechters bij clubtennis
Bij een gewone competitiewedstrijd van de KNLTB staat er geen umpire op de baan. Je bent dan je eigen scheidsrechter:
- Je roept de ballen aan jouw kant van het net. Twijfel je, dan is de bal in.
- De serveerder noemt de stand voor elke opslag, zodat er geen discussie ontstaat.
- Kom je er samen niet uit, dan haal je de wedstrijdleiding of de bondsgedelegeerde erbij.
Op grotere toernooien in Nederland zie je wel KNLTB-scheidsrechters, zeker in de finales. Wil je dat zelf doen, dan begin je meestal als lijnrechter via een opleiding van de KNLTB. Wie internationaal wil doorgroeien, volgt de ITF-opleidingen. Stoelscheidsrechters op het hoogste niveau hebben een ITF-badge: wit, brons, zilver of goud, waarbij goud het hoogste is. Wie de spelregels eerst goed wil kennen, begint bij de spelregels van tennis.
Beste tennisracket kopen: zo kies je het racket dat bij je past
Gewicht, balhoofd, balans, snaarpatroon en gripmaat: zo kies je een tennisracket dat past bij je niveau en speelstijl. Plus een tabel voor juniorrackets.
Naar de koopgids →Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen umpire en referee?
In het Engels gebruik je bij tennis umpire voor de scheidsrechter op de stoel. Referee is de hoofdscheidsrechter van een toernooi, die over het reglement, de planning en beroepszaken gaat. Bij voetbal is het andersom: daar heet de scheidsrechter op het veld wel referee.
Hoe word je tennisscheidsrechter in Nederland?
Via de KNLTB kun je een opleiding tot scheidsrechter volgen, meestal beginnend als lijnrechter. Daarna doe je ervaring op bij toernooien en kun je doorgroeien naar stoelscheidsrechter. Internationaal werk je verder via de opleidingen en badges van de ITF.
Is er bij clubwedstrijden een scheidsrechter?
Meestal niet. In de KNLTB-competitie en bij de meeste clubtoernooien beslissen spelers zelf over de ballen aan hun kant van het net. Bij een conflict kun je de wedstrijdleiding of de bondsgedelegeerde erbij halen.
Mag een umpire een lijnrechter overrulen?
Ja. Ziet de umpire duidelijk dat een lijnrechter fout zat, dan mag hij die beslissing direct corrigeren. Dat heet een overrule. Het moet wel meteen gebeuren, niet pas na afloop van het punt of op verzoek van een speler achteraf.
Verder lezen
Meer over tennis
- Forehand tennis: techniek stap voor stap, grepen en fouten
- Hawk-Eye bij tennis: zo werkt het systeem en de challenge
- Overgrip tennis: wat het is, wanneer vervangen en hoe omwikkelen
- Hoe werkt de puntentelling bij tennis?
- Tiebreak bij tennis: telling, opslag en regels uitgelegd



