De vier beste oefeningen om je enkels te versterken zijn balanceren op één been, kuitheffen, squatten op één been en balanceren op een instabiele ondergrond. Samen trainen ze kracht én balans. Doe ze twee à drie keer per week, een paar minuten per oefening. Vooral na een verzwikte enkel verkleint balanstraining de kans dat je je enkel opnieuw verzwikt.
Je enkels vangen bij elke stap je lichaamsgewicht op en sturen voortdurend bij op oneffenheden. Hardlopers, maar ook basketballers, handballers en voetballers, vragen daar veel van. Een verzwikte enkel is een van de meest voorkomende sportblessures, en wie hem eenmaal verzwikt heeft, doet het vaker opnieuw.
Met een paar eenvoudige oefeningen maak je je enkels sterker en stabieler. Je hebt er nauwelijks materiaal voor nodig en ze passen prima na een loopje of tijdens een tv-avond.
Waarom enkels trainen?
Een stabiele enkel draait niet alleen om kracht. Minstens zo belangrijk is het vermogen van je zenuwstelsel om snel te voelen hoe je voet staat en de spieren rond je enkel op tijd aan te spannen. Dat heet proprioceptie. Na een verzwikking werkt dat systeem vaak minder goed, ook als de pijn al weg is. Balanstraining herstelt dat en verkleint de kans op een nieuwe verzwikking.
Kracht in je kuiten en voetspieren helpt daarnaast om de belasting van het hardlopen op te vangen. Dat kan ook klachten aan je achillespees of scheenbeen helpen voorkomen.
Schema in één oogopslag
| Oefening | Wat train je? | Hoeveel | Moeilijker maken |
|---|---|---|---|
| Balanceren op één been | Balans en stabiliteit | 3 x 30 seconden per been | Ogen dicht, hoofd draaien, bal overgooien |
| Kuitheffen | Kracht in kuit en enkel | 3 x 15, later op één been | Vanaf een traptrede, met gewicht |
| Squat op één been | Kracht en controle van enkel, knie en heup | 3 x 8 per been | Dieper zakken, langzamer omlaag |
| Balanceren op een instabiele ondergrond | Reactiesnelheid en balans | 3 x 30 seconden per been | Ogen dicht, op één been squatten |
Doe deze oefeningen twee à drie keer per week. Ze nemen samen ongeveer een kwartier in beslag.
1. Balanceren op één been
De basis van elke enkeltraining. Ga op één been staan met een licht gebogen knie en houd je bekken recht. Probeer 30 seconden te blijven staan zonder je andere voet neer te zetten. Dat lijkt makkelijk, maar je voelt de kleine spieren rond je enkel continu werken.
Lukt het met gemak? Sluit dan je ogen, draai je hoofd langzaam heen en weer of gooi een bal tegen een muur. Doe deze oefening bijvoorbeeld tijdens het tandenpoetsen.
2. Kuitheffen
Ga rechtop staan met je voeten op heupbreedte. Kom langzaam omhoog op je tenen, houd één seconde vast en zak in drie seconden gecontroleerd terug. Houd je enkels recht boven je voeten, zodat ze niet naar buiten kantelen.
Gaat het makkelijk, doe de oefening dan op één been. Nog zwaarder wordt het als je op de rand van een traptrede staat en je hielen onder de trede laat zakken. Houd je vast aan de leuning voor je evenwicht; het gaat om kracht, niet om balans.
3. Squat op één been
Ga op één been staan en til je andere voet een stukje van de grond. Buig langzaam je knie en zak zo ver als je met controle kunt, met je knie boven je tweede teen. Duw jezelf daarna terug omhoog. Je enkel moet de hele beweging bijsturen, terwijl je bovenbeen en bil kracht leveren.
Begin met een kleine diepte en een stoel achter je als vangnet. Zakt je knie naar binnen, maak de beweging dan kleiner. Als het goed gaat, kun je een lichte dumbbell in je handen nemen. Kies een gewicht waarmee je de beweging nog strak kunt uitvoeren en sta dicht bij een muur.
4. Balanceren op een instabiele ondergrond
De zwaarste stap: balanceren op iets dat meegeeft. Je hebt geen balanskussen nodig; een opgevouwen handdoek, een stuk matras of zand werkt ook. Sta op één been, licht gebogen knie, en houd 30 seconden vast. Je enkel moet nu nog sneller reageren.
Kun je minstens een minuut stabiel op één been staan op de zachte ondergrond, maak het dan moeilijker met je ogen dicht of met een kleine squat op één been. Train dit liever niet als je moe bent en zorg dat je iets in de buurt hebt om je aan vast te houden.
Tips voor hardlopers
- Doe de oefeningen na het lopen of op een rustdag, niet vlak voor een zware training.
- Wissel je ondergrond af. Af en toe een rondje over een bospad laat je enkels werken, maar bouw dat rustig op.
- Loop op schoenen die goed passen. Een schoen die je voet goed omsluit, geeft meer controle. Zie hardloopschoenen kiezen.
- Neem enkeloefeningen op in je warming-up. Een paar keer kuitheffen en kort op één been staan passen goed in een warming-up voor hardlopen.
Na een verzwikte enkel
Na een verzwikking wil je meestal zo snel mogelijk weer lopen. Begin met deze oefeningen zodra je weer redelijk pijnvrij kunt staan en lopen, en bouw daarna het hardlopen geleidelijk op. Blijft je enkel instabiel aanvoelen, zwelt hij steeds opnieuw op of verzwik je hem telkens weer, ga dan naar een fysiotherapeut of huisarts. Bij een flinke zwelling, een blauwe verkleuring en niet kunnen staan, laat je eerst uitsluiten dat er iets gebroken is.
Beste hardloopschoenen kopen: zo kies je de schoen die bij je past
Welke hardloopschoen past bij jou? Kies op looptype, ondergrond, demping, drop en maat. Met tabellen, pastips en de fouten die je beter niet maakt.
Naar de koopgids →Veelgestelde vragen
Hoe snel worden je enkels sterker?
Je balans verbetert vaak al binnen een paar weken. Voor merkbaar meer kracht in je kuiten en enkels heb je meestal zes tot acht weken nodig, als je twee à drie keer per week oefent. Daarna houd je het niveau vast met een of twee keer per week.
Helpt een enkelbrace of tape na een verzwikking?
Na een enkelverstuiking verkleint een brace of tape tijdens het sporten de kans op een nieuwe verzwikking, vooral in het eerste jaar. Het is een aanvulling op oefenen, geen vervanging. Op de lange termijn moeten je eigen spieren en balans het werk doen.
Mag je oefenen met een verzwikte enkel?
In de eerste dagen na een verzwikking staat de zwelling en pijn voorop. Zodra je weer redelijk kunt lopen, kun je voorzichtig met balansoefeningen beginnen. Kun je niet op je voet staan, is er veel zwelling of twijfel je over een breuk, ga dan eerst naar de huisarts.
Is hardlopen op onverhard terrein goed voor je enkels?
Bospaden en trails dagen je enkels uit om zich steeds aan te passen, en dat kan je stabiliteit verbeteren. Bouw het wel rustig op: op ongelijk terrein verzwik je je ook makkelijker, zeker als je moe bent of je enkels nog zwak zijn.
Verder lezen
Meer over hardlopen
- Hardlopen of wandelen: wat is beter voor je?
- Hardlopen met je hond: zo begin je veilig en bouw je op
- Hoeveel stappen per dag is gezond? Plus: hoeveel stappen per km
- Is hardlopen slecht voor je knieën? Dit zegt onderzoek
- Hardlopen met rugpijn: mag het en waar let je op?
- Pijn in de lies bij hardlopen: oorzaken en wat je eraan doet


