De CrossFit fundamentals zijn negen basisoefeningen in drie groepen van drie. Squats: air squat, front squat en overhead squat. Presses: shoulder press, push press en push jerk. Deadlifts: deadlift, sumo deadlift high pull en medicine ball clean. Elke reeks loopt van eenvoudig naar technisch. Veel boxen noemen ook hun introductiecursus voor beginners 'Fundamentals'.
Wie met CrossFit begint, hoort al snel het woord fundamentals. Het heeft twee betekenissen. Ten eerste de negen basisoefeningen waar vrijwel alle andere CrossFit-bewegingen op voortbouwen. Ten tweede de introductiecursus die veel boxen aanbieden voordat je meedoet aan de gewone lessen. In die cursus leer je juist die basisoefeningen.
De negen oefeningen zijn verdeeld in drie groepen: squats, presses en deadlifts. Binnen elke groep loopt de volgorde van eenvoudig naar technisch. Beheers je de eerste, dan is de tweede een logische stap, en zo verder.
De 9 CrossFit fundamentals op een rij
| Groep | Oefening 1 (basis) | Oefening 2 | Oefening 3 (meest technisch) |
|---|---|---|---|
| Squats | Air squat | Front squat | Overhead squat |
| Presses | Shoulder press | Push press | Push jerk |
| Deadlifts | Deadlift | Sumo deadlift high pull | Medicine ball clean |
Het idee erachter: wie deze negen bewegingen goed uitvoert, heeft de bouwstenen voor de olympische lifts, gymnastiekoefeningen en de meeste WOD’s (workouts of the day).
Squats
De squat is de basis van bijna alles wat je met je benen doet: opstaan uit een stoel, springen, tillen. In CrossFit leer je drie varianten, telkens met het gewicht op een andere plek.
Air squat
De air squat is een squat zonder gewicht. Zet je voeten ongeveer op schouderbreedte, tenen licht naar buiten. Duw je heupen naar achteren en omlaag, houd je borst omhoog en je gewicht op je hele voet. Zak tot je heupvouw onder de knie komt en kom krachtig weer omhoog tot je heupen en knieën gestrekt zijn. Je knieën volgen de richting van je tenen.
Front squat
Bij de front squat ligt de stang in de front-rack positie: op de voorkant van je schouders, ellebogen hoog naar voren. Je romp blijft daardoor rechter dan bij een back squat. Combineer je een front squat met een press in één vloeiende beweging, dan heb je een thruster.
Overhead squat
Bij de overhead squat houd je de stang met gestrekte armen en een brede greep boven je hoofd terwijl je squat. Dat vraagt veel mobiliteit van schouders, heupen en enkels en een stabiele romp. Het is ook de onderste positie van de snatch, zie de power snatch.
Presses
De presses trainen het boven je hoofd brengen van gewicht. Schouders, triceps en bovenrug doen het werk, je romp houdt alles stabiel. Van oefening naar oefening speelt de heup een grotere rol.
Shoulder press
Ook wel strict press. Je begint in de front-rack positie en drukt de stang alleen met je armen omhoog tot je ellebogen gestrekt zijn en de stang boven het midden van je voet staat. Je benen doen niet mee. Span je billen en buik aan, zodat je onderrug niet hol trekt.
Push press
Bij de push press maak je eerst een korte, rechte dip door je knieën en strek je dan explosief je benen. Die zet geeft de stang vaart, waarna je hem met je armen verder uitdrukt. Je krijgt zo meer gewicht omhoog dan met een strict press.
Push jerk
De push jerk begint met dezelfde dip en zet, maar je zakt daarna nog een keer kort door je knieën om onder de stang te komen. Je vangt de stang op met gestrekte armen en komt dan rechtop. Timing is hier belangrijker dan kracht, en het is de meest technische van de drie.
Deadlifts
De derde groep leert je om gewicht veilig van de grond te tillen, met een neutrale rug en kracht uit je heupen. Die heupstrekking is ook de motor van de olympische lifts.
Deadlift
Stang boven het midden van je voet, schenen dichtbij, rug neutraal, schouders net voor de stang. Je duwt de vloer weg met je benen en strekt tegelijk je heupen tot je rechtop staat. De stang blijft dicht langs je benen. Werk je met percentages van je maximum, dan helpt de 1RM-calculator om je werkgewichten te bepalen.
Sumo deadlift high pull
Je staat breed, met een smalle greep binnen je knieën. Je tilt de stang zoals bij een deadlift, maar strekt je heupen explosief en trekt de stang door tot onder je kin, met de ellebogen hoog. Dit leert je de volgorde: eerst benen en heupen, dan pas armen.
Medicine ball clean
Met een medicijnbal tussen je voeten maak je een deadlift, een explosieve heupstrekking en duik je dan snel onder de bal in een front squat. Het is een veilige manier om het ritme van de clean te leren, voordat je naar een stang gaat. De volgende stap is bijvoorbeeld de hang power clean.
De fundamentals-cursus bij een box
De meeste CrossFit-boxen laten nieuwe leden niet direct meedoen aan de gewone lessen. Je volgt eerst een fundamentals- of on-ramp-cursus van een paar lessen. Daarin leer je:
- de negen basisoefeningen met een stok of lege stang;
- schaalbare varianten van gymnastiekoefeningen zoals push-ups, ring rows en pull-ups;
- hoe een les is opgebouwd en wat termen als WOD, AMRAP, EMOM en For Time betekenen;
- hoe je je eigen gewichten en intensiteit kiest.
Die opbouw is er voor je veiligheid. In een drukke groepsles heeft een coach minder tijd om ieders techniek bij te sturen.
Na de fundamentals
De basis blijft altijd terugkomen, maar er komt veel bij. Denk aan burpees, box jumps, double unders, wall balls, kettlebell swings en gymnastiekbewegingen zoals de kipping pull-up. Ook de olympische lifts (clean and jerk en snatch) bouwen direct voort op wat je bij de fundamentals leert.
Een goede gewoonte: blijf de air squat, de presses en de deadlift met licht gewicht gebruiken in je warming-up. Kleine techniekfouten sluipen er bij iedereen in, en met licht gewicht zie en voel je ze het best.
Beste crossfitschoenen: zo kies je een goede trainingsschoen
Een crossfitschoen heeft een stabiele hak, lage drop en flexibele voorvoet. Lees waar je op let en wanneer je beter een lifter of hardloopschoen kiest.
Naar de koopgids →Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een fundamentals-cursus bij een CrossFit-box?
Dat verschilt per box. Vaak gaat het om een paar lessen, verspreid over twee tot vier weken, in een kleine groep of één op één. Sommige boxen laten ervaren sporters na een intake direct instromen. Vraag het na bij de box waar je wilt beginnen.
Kun je de CrossFit fundamentals thuis oefenen?
De air squat, en met een bezemsteel ook de overhead squat en de pressbewegingen, kun je thuis prima oefenen. Voor de zwaardere varianten met een stang is begeleiding beter, zeker in het begin. Filmen van je eigen uitvoering helpt om fouten te zien.
Wat is het verschil tussen een push press en een push jerk?
Bij beide geef je de stang een zet met je benen. Bij de push press druk je daarna de stang met je armen verder uit. Bij de push jerk zak je na de zet nog een keer kort door je knieën, zodat je onder de stang komt en hem met gestrekte armen opvangt. Daardoor krijg je bij de jerk meestal het meeste gewicht omhoog.
Moet je eerst alle fundamentals beheersen voordat je WOD's doet?
Nee. Je doet al snel mee aan workouts, maar met lichtere gewichten of eenvoudigere varianten. De fundamentals blijf je jarenlang oefenen. Ook ervaren CrossFitters besteden in hun warming-up vaak tijd aan de basis.
Verder lezen
Meer over crossfit
- Overhead squat: zo leer je hem stap voor stap (plus mobiliteitstips)
- Kipping pull-up: techniek, opbouw en verschil met strict
- CrossFit tijdens je zwangerschap: kan dat en waar let je op?
- Power snatch: uitleg, techniek en verschil met de snatch
- Wat is een AMRAP? Betekenis, scoren en voorbeeld-workouts
- Hang power clean: techniek, fouten en het verschil met de power clean



